Trật tự đô thị – nhìn từ một nhiệm vụ ở cơ sở
Trật tự, an toàn đô thị là một trong những yếu tố phản ánh trực tiếp chất lượng quản lý, điều hành và hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở. Một tuyến đường thông thoáng, một khu vực không để xảy ra tình trạng lấn chiếm kéo dài, người dân chấp hành tốt quy định về giao thông, trật tự đô thị không chỉ tạo nên diện mạo văn minh cho đô thị mà còn góp phần bảo đảm cuộc sống bình yên, ổn định của Nhân dân.
Để có được kết quả đó, bên cạnh sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền và sự tham gia của cả hệ thống chính trị, lực lượng Công an cơ sở giữ vai trò trực tiếp trong công tác nắm tình hình, phòng ngừa, tuyên truyền, kiểm tra và xử lý các hành vi vi phạm theo quy định.
Trong đó, lực lượng Cảnh sát trật tự là một trong những bộ phận thường xuyên có mặt trên các tuyến đường, khu dân cư, trực tiếp tiếp xúc với người dân và xử lý những vấn đề phát sinh liên quan đến trật tự đô thị, trật tự an toàn giao thông.
Chính đặc thù đó đặt ra yêu cầu cao đối với công tác xây dựng Đảng và xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên trong lực lượng Công an cơ sở. Bởi hiệu quả công tác không chỉ phụ thuộc vào quy định, kế hoạch hay phương tiện, mà trước hết phụ thuộc vào con người – những cán bộ trực tiếp tổ chức thực hiện nhiệm vụ.
Từ thực tiễn hoạt động của Tổ Cảnh sát trật tự Công an phường An Thắng có thể thấy, xây dựng Đảng ở cơ sở không phải là một nội dung tách rời khỏi nhiệm vụ chuyên môn. Ngược lại, chất lượng công tác hằng ngày chính là một trong những biểu hiện cụ thể của năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức Đảng và trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên.
Bám sát địa bàn, giải quyết vấn đề từ cơ sở
Đặc điểm nổi bật của công tác trật tự đô thị là những vấn đề phát sinh thường rất gần với đời sống người dân. Một số trường hợp dừng, đỗ phương tiện không đúng quy định; một hộ kinh doanh để hàng hóa lấn chiếm khu vực dành cho người đi bộ; tình trạng tập kết vật liệu, hàng hóa không đúng nơi quy định; những điểm có nguy cơ ùn tắc hoặc mất an toàn giao thông… đều có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt của cộng đồng.
Nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời, những vi phạm nhỏ có thể kéo dài, tái diễn, thậm chí hình thành điểm phức tạp trên địa bàn. Vì vậy, yêu cầu đặt ra đối với lực lượng CSTT không chỉ là “có mặt khi xảy ra vi phạm”, mà phải chủ động nắm tình hình, xác định những vấn đề nổi lên và tham mưu giải pháp phù hợp.
Đây cũng là một yêu cầu quan trọng trong phương pháp công tác của cán bộ Công an cơ sở: bám địa bàn, sát tình hình, chủ động phòng ngừa và giải quyết vấn đề ngay từ cơ sở.
Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ tại phường An Thắng, Tổ CSTT thường xuyên triển khai tuần tra, kiểm soát, nắm tình hình trên các tuyến, địa bàn được phân công; đồng thời phối hợp với các lực lượng liên quan trong công tác bảo đảm trật tự đô thị, trật tự an toàn giao thông và xử lý các vụ việc phát sinh. Đó còn là yêu cầu về tinh thần trách nhiệm của người cán bộ.
Cán bộ có sát địa bàn hay không? Có chủ động phát hiện vấn đề hay không?
Có kịp thời tham mưu hay không? Có kiên trì tuyên truyền, vận động hay không? Có xử lý đúng quy định hay không?
Những câu hỏi ấy gắn trực tiếp với chất lượng thực hiện nhiệm vụ và cũng là những vấn đề đặt ra trong xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên ở cơ sở.
Xử lý vi phạm là cần thiết để bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật, nhưng để tạo ra sự chuyển biến bền vững, công tác tuyên truyền, vận động và hướng dẫn người dân chấp hành pháp luật có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
Đây là lĩnh vực đòi hỏi cán bộ CSTT phải thường xuyên tiếp xúc với nhiều đối tượng, nhiều hoàn cảnh và nhiều cách nhìn khác nhau. Có trường hợp người dân chưa hiểu đầy đủ quy định. Có trường hợp do thói quen sinh hoạt. Có trường hợp vì lợi ích kinh doanh mà cố tình vi phạm. Với mỗi trường hợp, cán bộ phải căn cứ tính chất, mức độ và quy định pháp luật để có cách xử lý phù hợp.
Tuyên truyền trước khi xử lý khi đủ điều kiện; giải thích để người dân hiểu. Hướng dẫn để người dân thực hiện đúng. Và xử lý nghiêm những trường hợp cố tình vi phạm theo đúng quy định. Cách làm đó vừa bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật, vừa góp phần xây dựng ý thức tự giác trong cộng đồng.
Ở góc độ xây dựng Đảng, đây cũng chính là yêu cầu về phương pháp dân vận của cán bộ, đảng viên trong thực hiện nhiệm vụ. Cán bộ cơ sở không chỉ là người thực thi quy định mà còn là người trực tiếp tuyên truyền, giải thích và vận động Nhân dân. Bởi vậy, thái độ, tác phong và phương pháp làm việc của cán bộ có ý nghĩa rất lớn.
Một lời giải thích rõ ràng có thể giúp người dân hiểu đúng. Một cách ứng xử thiếu phù hợp có thể làm phát sinh tâm lý không đồng thuận. Một cách làm kiên trì, đúng quy định có thể tạo ra sự thay đổi về nhận thức.
Từ đó có thể thấy, nâng cao chất lượng công tác dân vận không phải là nhiệm vụ riêng của một bộ phận mà cần được thể hiện trong từng nhiệm vụ cụ thể của mỗi cán bộ, đảng viên.
Kỷ luật, trách nhiệm – yêu cầu trước hết đối với người thực thi nhiệm vụ
Đối với lực lượng Công an nhân dân, kỷ luật và điều lệnh luôn là yêu cầu xuyên suốt. Đối với cán bộ CSTT – những người thường xuyên làm nhiệm vụ trực tiếp ngoài đường phố – yêu cầu đó càng được thể hiện rõ.
Trong quá trình xử lý một vụ việc, cán bộ phải nắm chắc quy định pháp luật, xác định đúng hành vi, thực hiện đúng thẩm quyền, đúng trình tự và giữ đúng lễ tiết, tác phong khi tiếp xúc với Nhân dân. Không được tùy tiện; không được né tránh; không vì áp lực hoàn thành nhiệm vụ mà bỏ qua quy trình; cũng không vì muốn giải quyết nhanh mà xem nhẹ việc tuyên truyền, vận động. Đó là những yêu cầu tưởng như cơ bản nhưng lại có ý nghĩa quyết định đối với chất lượng công tác.
Từ thực tiễn ấy, có thể thấy xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên phải bắt đầu từ việc xây dựng ý thức trách nhiệm đối với công việc được giao. Một cán bộ có trách nhiệm sẽ chủ động nghiên cứu quy định trước khi thực hiện. Một cán bộ có kỷ luật sẽ tuân thủ quy trình ngay cả khi không có ai giám sát. Một cán bộ có tinh thần nêu gương sẽ tự đặt ra yêu cầu cao hơn cho chính mình. Đó chính là những biểu hiện cụ thể của việc học tập, rèn luyện và thực hiện trách nhiệm của người cán bộ, đảng viên.
Không ngừng đổi mới phương pháp công tác
Thực tiễn ở cơ sở luôn vận động. Những yêu cầu đối với lực lượng Công an cũng ngày càng cao hơn. Nếu phương thức làm việc không thay đổi, hiệu quả công tác sẽ khó đáp ứng yêu cầu mới.
Đối với lực lượng CSTT, đổi mới phương pháp trước hết là đổi mới từ cách nắm địa bàn. Thay vì chỉ xử lý khi có vụ việc, cần chủ động xác định các tuyến, khu vực, khung giờ có nguy cơ phát sinh vi phạm để bố trí lực lượng phù hợp. Thay vì chỉ tập trung vào xử lý, cần tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn và vận động. Thay vì hoạt động riêng lẻ, cần nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các lực lượng. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào hồ sơ thủ công, cần từng bước ứng dụng công nghệ, khai thác dữ liệu và nâng cao hiệu quả quản lý thông tin.
Những thay đổi ấy đòi hỏi cán bộ phải chủ động học tập và thích ứng. Một nhiệm vụ mới có thể đòi hỏi một cách làm mới. Một địa bàn thay đổi có thể cần một phương án mới. Một yêu cầu mới của Nhân dân đòi hỏi cán bộ phải nâng cao năng lực đáp ứng.
Do đó, xây dựng đội ngũ cán bộ không thể chỉ dừng ở việc bố trí đủ người mà phải hướng đến xây dựng đội ngũ có năng lực thực tiễn, có khả năng thích ứng và có tinh thần đổi mới.
Phối hợp chặt chẽ – nâng cao hiệu quả từ cơ sở
Trật tự đô thị và trật tự an toàn giao thông là lĩnh vực có phạm vi rộng, liên quan đến nhiều ngành, nhiều lực lượng và trực tiếp tác động đến đời sống xã hội. Một vấn đề phát sinh trên tuyến đường có thể cần sự tham gia của nhiều đơn vị. Do đó, hiệu quả công tác CSTT không thể tách rời công tác phối hợp.
Từ việc trao đổi thông tin, xây dựng kế hoạch, tổ chức tuần tra đến xử lý vụ việc, mỗi lực lượng cần xác định rõ trách nhiệm của mình và phối hợp trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ được giao. Tại cơ sở, sự phối hợp tốt giúp tránh bỏ sót vấn đề, hạn chế chồng chéo và nâng cao khả năng xử lý tình huống.
Quan trọng hơn, thông qua phối hợp, thông tin về địa bàn được cập nhật đầy đủ hơn, giúp cán bộ chủ động hơn trong tham mưu. Đây cũng là một yêu cầu đối với công tác xây dựng tổ chức và đội ngũ: mỗi cán bộ không chỉ hoàn thành phần việc của mình mà còn phải có ý thức phối hợp vì nhiệm vụ chung. Một tập thể mạnh không chỉ được tạo nên bởi những cá nhân giỏi mà còn bởi khả năng phối hợp, hỗ trợ và cùng chịu trách nhiệm.
Xây dựng cán bộ từ chính thực tiễn công tác
Công việc ở cơ sở là môi trường rèn luyện trực tiếp đối với mỗi cán bộ. Những quy định được học trong nhà trường sẽ trở thành kỹ năng thực tế qua từng vụ việc. Những yêu cầu về kỷ luật được thể hiện qua từng ca công tác. Tinh thần phục vụ Nhân dân được thể hiện qua từng lần tiếp xúc. Khả năng tham mưu được hình thành từ quá trình nắm địa bàn. Khả năng xử lý tình huống được tích lũy qua từng lần giải quyết công việc.
Vì vậy, xây dựng đội ngũ cán bộ phải gắn với thực tiễn. Cán bộ trẻ cần được hướng dẫn, giao việc và rèn luyện. Cán bộ có kinh nghiệm cần phát huy vai trò hỗ trợ, truyền đạt kinh nghiệm cho đồng chí, đồng đội. Mỗi cán bộ cần chủ động tự học, tự rèn, tự nâng cao trình độ.
Cấp ủy, chỉ huy cần quan tâm phân công nhiệm vụ phù hợp, phát huy sở trường nhưng đồng thời tạo điều kiện để cán bộ được thử thách, trưởng thành qua thực tiễn. Đó là quá trình xây dựng đội ngũ không thể thực hiện trong ngày một ngày hai. Nhưng chính quá trình đó tạo nên nền tảng cho một tập thể có chất lượng, có khả năng hoàn thành tốt nhiệm vụ trong những điều kiện mới.
Từ hiệu quả công tác đến niềm tin của Nhân dân
Đối với người dân, hiệu quả hoạt động của lực lượng Công an được cảm nhận trước hết từ những điều rất cụ thể. Một tuyến đường được bảo đảm an toàn. Một điểm thường xuyên mất trật tự được chấn chỉnh. Một phản ánh được tiếp nhận và xử lý. Một hành vi vi phạm được giải thích, hướng dẫn hoặc xử lý đúng quy định. Một cán bộ tiếp dân với thái độ chuẩn mực.
Những điều đó góp phần tạo nên nhận thức của người dân về lực lượng Công an và về hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở. Do đó, xây dựng Đảng, xây dựng lực lượng không thể tách khỏi yêu cầu nâng cao chất lượng phục vụ Nhân dân. Mỗi kết quả công tác tốt đều góp phần củng cố niềm tin. Mỗi hành động chuẩn mực đều góp phần xây dựng hình ảnh người cán bộ. Mỗi vụ việc được giải quyết đúng quy định đều góp phần khẳng định tính nghiêm minh của pháp luật. Và mỗi cán bộ hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình đều góp phần vào kết quả chung của tổ chức.
Để bình yên không chỉ là kết quả của một ca tuần tra
Giữ gìn trật tự, an toàn đô thị là công việc thường xuyên, liên tục và không có điểm dừng. Ngày hôm nay một tuyến đường được bảo đảm trật tự không có nghĩa ngày mai không phát sinh vấn đề mới. Một hộ kinh doanh hôm nay chấp hành tốt không có nghĩa việc tuyên truyền ngày mai không cần tiếp tục. Một điểm phức tạp được giải quyết không có nghĩa công tác nắm địa bàn có thể dừng lại.
Chính vì vậy, điều quan trọng nhất là phải xây dựng được phương thức công tác có tính chủ động và bền vững. Đó là sự lãnh đạo, chỉ đạo sát thực tiễn; là phân công rõ trách nhiệm; là cán bộ sâu sát địa bàn; là tuyên truyền đi đôi với xử lý; là phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng; là ứng dụng công nghệ để nâng cao hiệu quả.
Và trên hết là xây dựng được đội ngũ cán bộ có bản lĩnh, trách nhiệm, kỷ luật, gần dân và hiểu thực tiễn. Từ góc nhìn đó, nhiệm vụ của Tổ CSTT không đơn thuần là giữ gìn trật tự trên những tuyến đường.
Đó còn là một phần trong quá trình xây dựng lực lượng Công an cơ sở vững mạnh; xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ; đưa chủ trương, đường lối của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước vào cuộc sống bằng những việc làm cụ thể.
Một tuyến đường bình yên có thể bắt đầu từ một ca tuần tra. Nhưng để sự bình yên được duy trì lâu dài, cần nhiều hơn thế: một phương pháp lãnh đạo đúng, một tổ chức thực hiện chặt chẽ và một đội ngũ cán bộ có trách nhiệm. Đó chính là giá trị của việc xây dựng Đảng từ cơ sở.
Và cũng là điều mà những cán bộ, chiến sĩ Cảnh sát trật tự đang từng ngày góp phần vun đắp, bằng chính những công việc bình dị nhưng thiết thực của mình.
Phía sau mỗi tuyến đường bình yên không chỉ có những ca tuần tra. Phía sau đó là trách nhiệm, kỷ luật, sự tận tụy và tinh thần phục vụ Nhân dân của những người cán bộ ở cơ sở.