Sắp xếp, tổ chức lại mạng lưới trường học là một chủ trương lớn trong quá trình xây dựng chính quyền địa phương hai cấp và đổi mới tổ chức bộ máy. Phía sau những quyết định sáp nhập, những tên trường hay phân hiệu mới là một câu hỏi có ý nghĩa quyết định: Làm thế nào để bộ máy tinh gọn hơn nhưng trách nhiệm không giảm, quản lý ít tầng nấc hơn nhưng chất lượng giáo dục phải tốt hơn? Trong quá trình ấy, đội ngũ giáo viên - đặc biệt là các giáo viên là đảng viên - không thể chỉ dừng lại ở nhiệm vụ chuyên môn, mà phải trở thành những hạt nhân tiên phong trong đổi mới, chuyển đổi số, xây dựng văn hóa nhà trường và cụ thể hóa chủ trương của Đảng bằng những hành động thiết thực hằng ngày.
1. Khi một ngôi trường mang nhiều địa chỉ
Trong một buổi sáng đầu năm học, cổng trường mở ra đón học sinh từ nhiều khu dân cư khác nhau. Có em đã quen thuộc với ngôi trường này từ lâu, có em vừa chuyển đến từ một cơ sở cũ vừa được tổ chức lại; còn các thầy cô trước đây công tác ở những mái trường khác nhau nay cùng hội tụ trong một hội đồng sư phạm. Tên trường, mô hình tổ chức hay địa điểm hoạt động có thể đã thay đổi, nhưng có một điều không bao giờ thay đổi: mỗi ngày đến trường, học sinh vẫn cần được dạy dỗ bằng trách nhiệm, tình yêu thương và chất lượng giáo dục thực chất. Đó chính là thước đo cuối cùng của mọi cuộc sắp xếp.
Năm 2026, cùng với việc triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, thành phố Đà Nẵng thực hiện một bước sắp xếp lớn đối với mạng lưới cơ sở giáo dục. Theo hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo, việc sắp xếp chuyển từ tư duy “giảm đầu mối cơ học” sang tái cấu trúc mạng lưới theo quy mô dân số và phân bố dân cư, vừa bảo đảm thuận lợi cho người học, vừa gắn liền với đổi mới quản trị, tinh gọn đầu mối, sử dụng hiệu quả đội ngũ nhà giáo và nguồn lực cơ sở vật chất. Đà Nẵng xác định rõ yêu cầu: giảm đầu mối nhưng không làm ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ giáo dục, lấy người học làm trung tâm và bảo đảm cơ hội tiếp cận giáo dục bình đẳng cho mọi học sinh.
Thực hiện chủ trương đó, nhiều trường học trên địa bàn thành phố đã được tổ chức lại. Đơn cử như ngày 27/8/2026, phường An Thắng công bố quyết định sáp nhập Trường THCS Phan Châu Trinh và Trường THCS Thu Bồn vào trường Trường THCS Nguyễn Văn Trỗi. Những ngày đầu vận hành mô hình mới luôn đi kèm khối lượng công việc không nhỏ: ổn định tổ chức, phân công nhiệm vụ, thống nhất nền nếp, điều hành chuyên môn giữa các điểm trường, xây dựng đồng thuận và quan trọng nhất là bảo đảm hoạt động dạy học diễn ra liên tục.
Từ thực tiễn này, một bài toán lớn hơn được đặt ra: Khi bộ máy quản lý được tinh gọn, ai sẽ là người đưa từng quyết định quản lý đến từng lớp học, từng học sinh và từng phụ huynh? Câu trả lời không thể chỉ nằm ở Ban Giám hiệu, mà phải hiện diện trong từng tổ chuyên môn, từng lớp học và từng người giáo viên. Ở đó, đội ngũ đảng viên phải chính là lực lượng đi đầu.
2. Không phải “ít người quản lý hơn” mà là “nhiều người có trách nhiệm hơn”
Sắp xếp trường học thường được nhận diện qua những con số: số trường giảm, số đầu mối giảm, số cán bộ quản lý được cơ cấu lại. Tuy nhiên, bản chất của việc sắp xếp không phải là làm cho một nhà trường “to hơn”, mà là làm cho năng lực quản trị tốt hơn.
Theo Công văn 4054/BGDĐT-GDPT ngày 30/6/2026 của Bộ Giáo dục và Đào tạo, việc sắp xếp phải gắn liền với đẩy mạnh chuyển đổi số, tăng cường phân cấp, phân quyền và nâng cao trách nhiệm giải trình. Mô hình trường chính - phân hiệu được tổ chức linh hoạt tùy theo quy mô và khoảng cách địa lý nhằm bảo đảm chất lượng dạy học. Điều này đòi hỏi người quản lý phải điều hành bằng dữ liệu, quy trình và sự phối hợp; đồng thời giáo viên phải chủ động, chuyên nghiệp và có trách nhiệm hơn với công việc của mình. Nền quản trị hiện đại không thể vận hành nếu mọi việc đều chờ một người quyết định, chuyển đổi số không thể thành công nếu giáo viên thụ động, và văn hóa trách nhiệm không thể hình thành nếu đảng viên né tránh việc khó.
Sau sáp nhập, người giáo viên không chỉ đứng trên bục giảng mà còn là người quản lý lớp học bằng dữ liệu, ứng dụng công nghệ, chủ động phối hợp với phụ huynh và xây dựng môi trường giáo dục an toàn. Với giáo viên là đảng viên, trách nhiệm nêu gương càng trở nên quan trọng. Việc nêu gương bắt đầu từ những hành động rất bình dị: lên lớp đúng giờ, chuẩn bị bài giảng kỹ lưỡng, chủ động học công nghệ mới, ứng xử chuẩn mực với học sinh, giải quyết công việc minh bạch và sẵn sàng nhận trách nhiệm khi chưa đạt yêu cầu. Quan trọng hơn cả, nêu gương là biến các chỉ thị, nghị quyết thành kết quả cụ thể trong giảng dạy và quản trị hằng ngày.
3. “Một trường – nhiều phân hiệu” cần “Một tinh thần – nhiều người hành động”
Mô hình một trường có nhiều phân hiệu đặt ra thách thức trong quản trị: không thể để mỗi phân hiệu tồn tại một nền nếp hay một chuẩn chất lượng riêng. Nhà trường cần thống nhất trên mọi phương diện: một kế hoạch - nhiều điểm thực hiện, một chuẩn chất lượng - nhiều lớp học, một hệ thống dữ liệu - nhiều người khai thác, và một tinh thần trách nhiệm - nhiều người cùng hành động.
Trong mô hình này, giáo viên là đảng viên cần đóng vai trò là “hạt nhân” kết nối tại các tổ chuyên môn và phân hiệu. Đó có thể là người chủ động xây dựng kho học liệu số, hướng dẫn đồng nghiệp sử dụng công nghệ, tổ chức sinh hoạt chuyên môn thực chất, kịp thời hỗ trợ học sinh có nguy cơ bỏ học hay tiên phong trong giáo dục STEM và AI. Những việc làm nhỏ nhưng được thực hiện đều đặn sẽ tạo nên sức mạnh tổng hợp cho toàn tổ chức.
Đồng thời, cần chuyển dịch tư duy đánh giá đảng viên từ “đảng viên hoàn thành nhiệm vụ” sang “đảng viên tạo ra giá trị”. Một đảng viên không chỉ hoàn thành đủ tiết dạy hay hồ sơ, mà giá trị thực sự nằm ở việc giúp đỡ đồng nghiệp nâng cao trình độ, đề xuất giải pháp giảm bớt thủ tục hành chính, hay kết nối tháo gỡ khó khăn cho học sinh. Giảm đầu mối quản lý đồng nghĩa với việc trách nhiệm của từng vị trí trực tiếp giảng dạy phải rõ ràng hơn, hướng tới mục tiêu tinh gọn bộ máy đi đôi với nâng cao chất lượng đội ngũ.
4. Đưa nghị quyết vào từng tiết dạy và kết nối các phân hiệu
Một trong những yêu cầu quan trọng của công tác xây dựng Đảng là không để nghị quyết dừng lại trên giấy hay trong phòng họp. Nghị quyết về chuyển đổi số phải đi đến từng phòng học; nghị quyết về đổi mới sáng tạo phải đi vào từng tiết dạy; và nghị quyết về nâng cao chất lượng phải tác động trực tiếp đến từng học sinh. Sự hiện diện của Đảng trong trường học được chứng minh qua chất lượng công việc hằng ngày của mỗi cán bộ, đảng viên.
Bên cạnh đó, khoảng cách địa lý giữa các phân hiệu có thể vô tình tạo ra ranh giới trong quản lý. Để tránh tình trạng phân hiệu trở thành “trường nhỏ trong trường lớn”, nhà trường cần xây dựng hệ thống quản trị thống nhất về:
- Dữ liệu: Cập nhật và khai thác chung thông tin về học sinh, đội ngũ, cơ sở vật chất.
- Chuyên môn: Kết hợp sinh hoạt trực tiếp và trực tuyến, chia sẻ học liệu và sáng kiến.
- Văn hóa: Bảo đảm môi trường giáo dục an toàn, thân thiện đồng đều ở mọi điểm trường.
- Trách nhiệm: Phân công rõ ràng công việc, thời hạn và cơ chế kiểm tra.
Trong quá trình này, các đảng viên chính là những “điểm nối” quan trọng để chia sẻ năng lực chuyên môn, kỹ năng công nghệ và kinh nghiệm tổ chức, góp phần kết nối hiệu quả các nguồn lực trong toàn trường.
5. Xây dựng văn hóa ứng xử sau sáp nhập và đổi mới sinh hoạt Chi bộ
Mỗi ngôi trường trước khi sáp nhập đều mang lịch sử, truyền thống và phương pháp làm việc riêng. Nếu chỉ sáp nhập về mặt hành chính mà không chú trọng yếu tố con người, rất dễ sinh ra tâm lý so sánh “trường cũ – trường mới”. Cấp ủy và đội ngũ đảng viên cần đóng vai trò nòng cốt trong việc xây dựng một văn hóa ứng xử mới trên tinh thần tôn trọng quá khứ, kế thừa giá trị tốt đẹp và hướng tới tương lai. Thay vì tranh luận “trường nào tốt hơn”, tập thể cần tập trung vào câu hỏi “điều tốt đẹp nào có thể trở thành giá trị chung” và nhìn nhận đội ngũ bằng năng lực cùng sự đóng góp hiện tại.
Năng lực lãnh đạo của Chi bộ nhà trường cần được thể hiện qua những việc làm thực tế hằng ngày. Sinh hoạt Đảng không nên chỉ dừng lại ở việc phổ biến văn bản, mà phải thảo luận và giải quyết các bài toán cụ thể như: nâng cao chất lượng dạy học, giảm tải hồ sơ giấy tờ, ứng dụng AI phù hợp, quản lý phân hiệu hiệu quả và hỗ trợ học sinh khó khăn. Khi sinh hoạt Đảng giải quyết đúng các vấn đề thực tiễn, nghị quyết sẽ thực sự đi vào cuộc sống.
6. Chuyển đổi số và tinh thần “đi trước một bước” của người đảng viên
Chuyển đổi số trong trường học đa phân hiệu không đơn thuần là áp dụng phần mềm, mà là sự thay đổi về tư duy và phương thức làm việc: chuyển từ “tôi nghĩ” sang “dữ liệu chứng minh”, từ “làm một mình” sang “chia sẻ”, và từ “chờ chỉ đạo” sang “chủ động đề xuất”.
Trong quá trình đó, đảng viên phải là người “đi trước một bước” để xóa bỏ tâm lý chờ đợi. Khi có công nghệ hay phương pháp mới, đảng viên chủ động tìm hiểu và thử nghiệm; khi có việc khó hay vấn đề phát sinh, đảng viên sẵn sàng nhận trách nhiệm và góp ý xây dựng. Một hành động nêu gương thực tế luôn có sức lan tỏa mạnh mẽ hơn nhiều lời nói suông.
Mục tiêu cốt lõi của việc tinh gọn bộ máy và đẩy mạnh chuyển đổi số là trả lại thời gian cho giáo viên tập trung vào công tác chuyên môn và chăm sóc học sinh. Chu trình đổi mới được hình thành rõ nét: Tinh gọn bộ máy. Đổi mới quản trị. Nâng cao trách nhiệm. Nâng cao chất lượng đội ngũ. Nâng cao chất lượng giáo dục. Củng cố niềm tin của Nhân dân.
7. Từ “người thầy” đến “người kiến tạo”: Mỗi đảng viên một việc làm cụ thể
Trong bối cảnh mới, người giáo viên không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn là người kiến tạo môi trường học tập; người đảng viên không chỉ thực hiện nghị quyết mà là người đưa nghị quyết vào đời sống. Giáo viên chính là trung tâm của quá trình nâng cao chất lượng giáo dục, và đội ngũ đảng viên phải đóng vai trò hạt nhân tiên phong.
Thước đo thực sự của cuộc cải cách không chỉ nằm ở các con số thống kê về giảm đầu mối hay cơ cấu lại bộ máy, mà thể hiện ở sự tiến bộ của học sinh, sự phát triển của giáo viên, các sáng kiến được áp dụng và niềm tin của phụ huynh đối với nhà trường.
Để chủ trương tạo ra kết quả thực tế, giải pháp thiết thực là mỗi đảng viên đăng ký thực hiện ít nhất một công việc đổi mới cụ thể trong năm học tùy theo thế mạnh của mình: hỗ trợ chuyển đổi số, chia sẻ chuyên môn, đồng hành cùng học sinh yếu hay đề xuất giải pháp an toàn trường học. Việc đăng ký cần đi vào thực chất, có sản phẩm và tạo ra tác động tích cực lan tỏa.
Tinh gọn để mạnh hơn, gần dân hơn, vì học sinh hơn
Quá trình sắp xếp trường học gắn với mô hình chính quyền địa phương hai cấp là một bước ngoặt lớn của ngành giáo dục Đà Nẵng. Việc theo dõi, đánh giá và lắng nghe từ thực tế các điểm trường sau sáp nhập (như các buổi làm việc của Sở GD&ĐT trong tháng 9/2026) cho thấy đây là một quá trình liên tục được hoàn thiện.
Một bộ máy có thể vẽ lại bằng sơ đồ, một ngôi trường có thể thành lập bằng quyết định, nhưng một tập thể đoàn kết phải được xây dựng từ thời gian, trách nhiệm và niềm tin.
Tinh gọn không phải để bộ máy nhỏ đi, mà để trách nhiệm rõ ràng hơn. Đổi mới không phải để thay đổi hình thức, mà để học sinh được hưởng lợi nhiều hơn. Và xây dựng Đảng không chỉ nằm ở những nghị quyết được ban hành, mà hiện diện trong từng việc tốt được thực hiện hằng ngày. Khi mỗi đảng viên trong nhà trường thực sự trở thành một “ngọn lửa” trách nhiệm và đổi mới, hành trình phát triển của ngành giáo dục sẽ ngày càng vững chắc và gặt hái nhiều thành tựu mới.